Berlare moet de Aziatische hoornaar actief aanpakken: GemeenteBelangen dient voorstel in

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is geen onbekende meer in onze regio. Wat begon als een sporadische waarneming enkele jaren geleden, is inmiddels uitgegroeid tot een structureel probleem met grote gevolgen voor biodiversiteit, imkerij en leefomgeving. GemeenteBelangen Berlare heeft daarom een voorstel ingediend bij de gemeenteraad om vanaf het voorjaar van 2026 een actiegerichte en preventieve aanpak op te starten.

Een invasieve exoot met impact

De Aziatische hoornaar is een uitheemse wespensoort die oorspronkelijk voorkomt in Zuidoost-Azië. In 2004 werd ze voor het eerst in Europa gespot, vermoedelijk via transport uit China. Sindsdien heeft ze zich razendsnel verspreid over Frankrijk, Spanje, Italië, Nederland en België. In Vlaanderen werd het eerste nest in 2017 verwijderd in Poperinge.

Wat deze soort zo problematisch maakt, is haar jachtgedrag: ze voedt haar larven met andere insecten, waaronder honingbijen, zweefvliegen, vlinders en spinnen. Vooral honingbijen zijn een geliefde prooi, en omdat ze geen natuurlijke verdediging hebben tegen deze predator, worden hele bijenkolonies verstoord of vernietigd. Dit heeft directe gevolgen voor de bestuiving van gewassen en wilde planten.

Lokale situatie: Berlare, Overmere en Uitbergen

In Berlare en de deelgemeenten Overmere en Uitbergen is het aantal waarnemingen en meldingen van nesten de afgelopen jaren drastisch toegenomen. Volgens cijfers van de bestrijdingsdienst RATO werden in Oost-Vlaanderen in 2024 maar liefst 1.500 nesten bestreden, tegenover amper 50 drie jaar eerder. Ook in Berlare zelf signaleren natuurverenigingen en imkers een sterke stijging van het aantal nesten en aanvallen op bijenkasten.

Deze evolutie is zorgwekkend. De hoornaar heeft hier weinig natuurlijke vijanden, en door het milde klimaat en overvloedige voedselbronnen kan ze zich snel voortplanten. Elk nest produceert naar schatting 250 tot 500 nieuwe koninginnen, die het jaar nadien opnieuw nesten kunnen bouwen.

Het voorstel van GemeenteBelangen

GemeenteBelangen stelt een geïntegreerde aanpak voor, die verder gaat dan louter sensibilisering. Het voorstel omvat:

• Preventieve vangst van koninginnen in het vroege voorjaar (maart–mei), via selectieve lokvallen op strategische locaties

• Opleiding en ondersteuning van vrijwilligers, zodat zij op een veilige en doeltreffende manier kunnen bijdragen aan monitoring en nestopsporing

• Gebruik van meldingsplatformen zoals Vespa-Watch, om waarnemingen snel te registreren en verdelging te coördineren

• Samenwerking met externe partners zoals natuurverenigingen, imkers, het Agentschap voor Natuur en Bos en Vespa-Watch

• Onderzoek naar cofinanciering via Vlaamse en provinciale initiatieven, waaronder de ANB-raamovereenkomst

• Rapportering en evaluatie van de campagne aan de gemeenteraad

Raadslid Wim Arbijn licht toe:

“We kunnen niet wachten tot het probleem escaleert. Dit voorstel combineert bewustwording met concrete acties, zodat Berlare voorbereid is en mee het verschil maakt. De stijgende cijfers in onze deelgemeenten tonen aan dat dit geen ver-van-ons-bed-show meer is.”

Waarom preventie werkt

Preventieve vangst van koninginnen is een cruciale strategie. In het voorjaar ontwaken de koninginnen uit hun winterslaap en gaan ze op zoek naar een plek om een nest te bouwen. Door ze op dat moment te vangen, kan de opbouw van nieuwe kolonies worden verhinderd. In een burgeronderzoek van het INBO en het Agentschap voor Natuur en Bos werden in 2024 meer dan 3.800 koninginnen gevangen in Vlaanderen. De piek van de vangsten lag in de eerste weken van mei, vooral in Oost- en West-Vlaanderen.

Hoewel de effectiviteit van deze methode nog verder onderzocht wordt, is het duidelijk dat vroegtijdige actie een verschil kan maken. Wel is het belangrijk om selectieve vallen te gebruiken, zodat andere nuttige insecten zoals bijen en vlinders niet onbedoeld worden gevangen.

Biodiversiteit onder druk

De impact van de Aziatische hoornaar op de biodiversiteit is aanzienlijk. Naast directe predatie op insecten, schrikt ze ook bestuivers af aan bloeiende planten, waardoor de bestuiving afneemt. Dit heeft gevolgen voor de voedselvoorziening van vogels, kleine zoogdieren en uiteindelijk ook voor de mens. De hoornaar is een opportunist en past haar dieet aan op wat lokaal beschikbaar is, wat haar ecologische footprint nog vergroot.

Wat nu?

Het voorstel van GemeenteBelangen wordt besproken tijdens de volgende gemeenteraad. De uitvoering hangt af van de stemming, maar de noodzaak is duidelijk. Berlare staat voor een keuze: afwachten of proactief handelen.

GemeenteBelangen roept op tot een breed gedragen aanpak, waarin inwoners, verenigingen en het bestuur samen de schouders zetten onder een campagne die biodiversiteit beschermt, overlast voorkomt en kennis deelt.

Meer weten of meewerken?
Neem contact op met GemeenteBelangen Berlare via gbgrootberlare@gmail.com of +32(0)486 42 13 24 (Wim Arbijn).

GemeenteBelangen Groot Berlare is een partij die, zonder enige partijpolitieke binding, het beste doet voor de mensen in onze gemeente.

Een goed voorstel krijgt onze steun eender uit welke hoek het komt.
Voor grote beloftes moeten jullie niet bij ons zijn. Wij zullen haalbare en realiseerbare projecten voorstellen zonder de grote uitdagingen uit de weg te gaan. We zullen wel aangeven wat we als gemeente zelf kunnen realiseren en wanneer we afhankelijk zijn van externe partners.
GemeenteBelangen Groot Berlare staat voor het verwezenlijken van haalbare zaken zonder al te veel franjes, met het lef om ook te zeggen wanneer en waarom iets niet kan.
Niet iedereen zal dit graag horen maar wij zullen open en eerlijk zijn tegenover de burger.